Ocena bieżąca karty


Analiza trendów występujących na kartach kontrolnych


W przypadku wszystkich kart kontrolnych, sytuacją która wymaga rozpoczęcia działań wyjaśniających jest potwierdzony przypadek, w którym punkt nanoszony na kartę nie mieści w granicach działania prowadzonej karty. Znalezienie się punktu poza granicą działania jest widoczne „wprost” i już przy kartach prowadzonych w formie papierowej można bez problemu odnotować ten przypadek. Powyżej podkreślono sformułowanie „potwierdzony”, ponieważ zgodnie z rozkładem prawdopodobieństwa dla rozkładu normalnego, w przedziale trzech odchyleń standardowych od wartości średniej znajduje się „tylko” 99,7% wartości rozkładu. Oznacza to, że istnieje 0,3% przypadków (punktów nanoszonych na kartę), które nie zmieszczą się w wykreślonych granicach działania, a mimo to punkty te są wartościami należącymi do danej populacji i nie są oznaką występowania sytuacji nietypowej / rozregulowania procesu (jest to tzw. błąd pierwszego rodzaju kart kontrolnych Shewharta).

Część użytkowników kart kontrolnych decyduje się na identyfikowanie przypadku dwóch z trzech kolejnych punktów odnotowywanych między linią ostrzegawczą a linią działania po test samej stronie linii centralnej. Również i tutaj zidentyfikowanie konfiguracji jest stosunkowo proste i nie wymaga szczególnej uwagi osoby oceniającej kartę.

W codziennej praktyce do wykrywania sytuacji nietypowych większość laboratoriów badawczych wykorzystuje opisane powyżej dwie konfiguracje. Podejście takie wydaje się uzasadnione biorąc pod uwagę fakt, że najczęściej prowadzone w laboratoriach karty kontrolne – karta wartości średnich i karta pojedynczych obserwacji – służą przede wszystkim do wykrywania dużych rozregulowań (błędów grubych, awarii sprzętu, niekorzystnego wpływu na pomiar warunków środowiskowych itp.). Opisane powyżej dwie konfiguracje, pozwalają na osiągniecie tak określonego celu.

Koncentrując się jednak na identyfikowaniu wyłącznie dwóch wymienionych konfiguracji, niejako „gubimy z pola widzenia” część informacji które i tak ujawniają się podczas prowadzonych sprawdzeń. Trzecia edycja normy dla laboratoriów akredytowanych PN-EN ISO/IEC 17025:2018 podtrzymuje wymaganie dla prowadzenia statystycznej oceny stabilności procesów i analizowania danych pod kątem „kierunków zmian” – część laboratoriów uwzględnia więc w prowadzonej przez siebie ocenie kart dodatkowe kryteria, które przyjęły się statystycznym sterowaniu procesami produkcyjnymi (SPC). Kryteria te znajdziemy przede wszystkim w siódmym rozdziale normy PN–ISO 8258+AC1 (1996) Karty kontrolne Shewharta. Pewną alternatywą dla normy ISO 8258 może być zastosowanie kryteriów określonych przez Wheleera (1983) – spójnych po części z normą „Karty kontrolne Shewharta”. Zarówno testy konfiguracji z normy, jak i kryteria Wheleera, mają zastosowanie wyłącznie dla karty wartości średniej i karty pojedynczych obserwacji – nie stosuje się ich do karty rozstępu, czy odchylenia standardowego.


Testy konfiguracji wg PN–ISO 8258+AC1 (1996) Karty kontrolne Shewharta


Rozdział 7 normy Karty kontrolne Shewharta opisuje zasady interpretowania kart za pomocą tzw.
testów konfiguracji (badanie trendów). W normie opisano osiem konfiguracji, których wystąpienie jest  działania czynników innych te, które są odpowiedzialne za zjawiska przypadkowe. Norma podkreśla, że podany zbiór testów może być uznawany za podstawowy zestaw środków do oceny bieżącej karty, jednak osoba analizująca dane powinna wciąż uważać również na wszelkie inne niezwykłe konfiguracje punktów, które mogą pojawić się na karcie i być dowodem występowania przyczyn specjalnych.

W celu zastosowania testów konfiguracji kartę dzieli się na 6 stref, z których każda ma szerokość 1s (s – odchylenie standardowe). Strefy są oznaczone literami A, B, C – C, B, A, ze strefami C położonymi symetrycznie
względem linii centralnej. Norma PN–ISO 8258+AC1 proponuje 8 testów konfiguracji:

Test 1. Jeden punkt poza strefą A

Test 2. Dziewięć kolejnych punktów w strefie C lub poza nią po tej samej stronie linii centralnej

Test 3. Sześć kolejnych punktów stale rosnących lub malejących

Test 4. Czternaście punktów po kolei przemiennie rosnących i malejących

Test 5. Dwa z trzech kolejnych punktów w strefie A lub poza nią

Test 6. Cztery z pięciu kolejnych punktów w strefie B lub poza nią

Test 7. Piętnaście kolejnych punktów w strefie C powyżej lub poniżej linii centralnej

Test 8. Osiem kolejnych punktów po obu stronach linii centralnej lecz żaden w strefie C


Kryteria oceny bieżącej kart wg Wheleera


Według Wheelera (1983) można przyjąć 4 testy konfiguracji:

Test 1. Jeden wynik leży poza granicami 3s

Test 2. Dwa spośród trzech kolejnych wyników leżą po tej samej stronie linii centralnej w obszarze między 2s i 3s

Test 3. Cztery spośród pięciu kolejnych wyników leżą po tej samej stronie linii centralnej w obszarze między 1s i 2s

Test 4. Osiem kolejnych wyników leży po tej samej stronie linii centralnej, w obszarze do 1s

Kryteria Wheleera są bardzo podobne do testów nr 1, 2, 5, 8 wg ISO 8258, z tym że warunki testowe wg ISO są „szersze” (nakazują poszukiwania konfiguracji gdy punt znajduje się również „poza” omawianą strefą)
Wheleer w Teście nr 4 wskazał dziewięć punktów do poszukiwania konfiguracji nietypowej, a Test nr 2 wg ISO 8258 podaje punktów
osiem.






Strona domyślnie nie używa ciasteczek (cookies). Możesz zaakceptować cookies, aby umożliwić poprawne działanie wybranych funkcjonalności serwisu. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close